Trong thời đại công nghệ số phát triển mạnh mẽ, Internet đã trở thành công cụ hữu ích phục vụ học tập, giải trí và kết nối xã hội. Tuy nhiên, bên cạnh những lợi ích thiết thực, môi trường mạng cũng tiềm ẩn nhiều nguy cơ đối với trẻ em, đặc biệt là các hành vi thao túng tâm lý, dụ dỗ và lôi kéo trẻ em vào những hoạt động gây ảnh hưởng tiêu cực đến sự phát triển về thể chất, tinh thần và nhân cách.
Theo các cơ quan chức năng, tình trạng các đối tượng xấu lợi dụng mạng xã hội, trò chơi trực tuyến và các ứng dụng nhắn tin để tiếp cận trẻ em đang có xu hướng gia tăng. Với những thủ đoạn tinh vi, các đối tượng thường tạo dựng hình ảnh thân thiện, quan tâm, chia sẻ để từng bước chiếm được lòng tin của trẻ. Sau khi thiết lập được mối quan hệ, chúng tìm cách khai thác thông tin cá nhân, hình ảnh riêng tư hoặc tác động đến suy nghĩ, cảm xúc của trẻ nhằm phục vụ cho những mục đích xấu.
Một trong những chiêu trò phổ biến là giả danh bạn bè cùng trang lứa, người nổi tiếng hoặc những người có hoàn cảnh tương đồng để làm quen với trẻ. Các đối tượng thường xuyên nhắn tin hỏi han, động viên, tặng quà trực tuyến hoặc hứa hẹn những lợi ích hấp dẫn nhằm tạo cảm giác gần gũi, tin tưởng. Khi trẻ đã mất cảnh giác, chúng có thể yêu cầu chia sẻ thông tin cá nhân, hình ảnh riêng tư, địa chỉ gia đình hoặc lôi kéo tham gia các hội nhóm độc hại, thử thách nguy hiểm trên mạng.
Đáng lo ngại hơn, một số đối tượng còn sử dụng các biện pháp đe dọa, gây áp lực tâm lý hoặc lợi dụng những khó khăn trong cuộc sống của trẻ để điều khiển hành vi. Trẻ có thể bị ép buộc thực hiện các yêu cầu không phù hợp, bị lừa đảo tài sản hoặc trở thành nạn nhân của các hành vi xâm hại trên không gian mạng.
Hậu quả của việc bị thao túng tâm lý trên mạng là rất nghiêm trọng. Nhiều trẻ trở nên lo âu, căng thẳng, sợ hãi, mất tự tin và dần thu mình khỏi các mối quan hệ gia đình, bạn bè. Một số trường hợp dẫn đến sa sút kết quả học tập, thay đổi hành vi, thậm chí có những suy nghĩ và hành động tiêu cực gây ảnh hưởng đến bản thân và những người xung quanh. Không ít trẻ em đã trở thành nạn nhân của các vụ lừa đảo, tống tiền hoặc xâm hại do thiếu kỹ năng nhận biết và phòng tránh các nguy cơ trên môi trường mạng.
Để bảo vệ trẻ em trước những thủ đoạn ngày càng tinh vi này, sự quan tâm và đồng hành của gia đình đóng vai trò đặc biệt quan trọng. Cha mẹ cần thường xuyên trò chuyện, lắng nghe và chia sẻ với con về những vấn đề gặp phải trong quá trình sử dụng Internet. Việc tạo dựng môi trường giao tiếp cởi mở sẽ giúp trẻ mạnh dạn chia sẻ khi gặp tình huống bất thường hoặc bị người lạ tiếp cận trên mạng.
Bên cạnh đó, cần hướng dẫn trẻ tuyệt đối không cung cấp thông tin cá nhân, hình ảnh riêng tư, mật khẩu tài khoản hoặc thông tin gia đình cho người lạ. Trẻ cũng cần được trang bị kỹ năng nhận diện các dấu hiệu bất thường như lời hứa hẹn quá hấp dẫn, yêu cầu giữ bí mật với cha mẹ, đòi hỏi gửi hình ảnh cá nhân hoặc rủ gặp mặt trực tiếp. Khi phát hiện các nội dung độc hại, hành vi đe dọa hoặc quấy rối, trẻ cần báo ngay cho cha mẹ, thầy cô giáo hoặc cơ quan chức năng để được hỗ trợ kịp thời.
Nhà trường và các tổ chức đoàn thể cũng cần tăng cường công tác tuyên truyền, giáo dục kỹ năng số, kỹ năng tự bảo vệ trên không gian mạng cho học sinh. Việc nâng cao nhận thức, trang bị kiến thức và xây dựng thói quen sử dụng Internet an toàn sẽ giúp trẻ em chủ động phòng tránh các nguy cơ tiềm ẩn.
Mỗi trẻ em đều có quyền được học tập, vui chơi và phát triển trong môi trường an toàn, lành mạnh. Trước những thách thức của thời đại số, mỗi gia đình, nhà trường và toàn xã hội cần chung tay bảo vệ trẻ em trên không gian mạng, góp phần xây dựng môi trường số văn minh, an toàn và nhân văn, để Internet thực sự trở thành công cụ hỗ trợ cho sự phát triển toàn diện của thế hệ tương lai.
